No ka ho‘ona‘auao kaiapuni Hawai‘i
Ho‘okumu ‘ia ihola he 11 kula kamali‘i Pūnana Leo a puni kēia pae moku ‘o Hawai‘i nei. Komo aku nā haumāna puka o ia mau kula kamali‘i Pūnana Leo i loko o nā Kula Kaiapuni Hawai‘i e waiho mai nei. A komo, hui pū nā keiki puka Pūnana Leo me nā keiki no waho mai e makemake ana ka ‘ohana e komo nō ke keiki i loko o kēia ‘ano ho‘ona‘auao ‘ana. E kāko‘o pū ana ka ‘Aha Pūnana Leo i ia ‘ano keiki e paipai ikaika aku ai i ka Moku‘āina ‘o Hawai‘i nei e mau ke kāko‘o ‘ia o ka papahana Kula Kaiapuni Hawai‘i ma nā ‘ao‘ao e pono ai ke kūamau ‘ana. Ma nā makahiki he 20 a ‘oi i hala akula, komo pū akula ua ‘Aha Pūnana Leo nei ma ke kāko‘o ‘ana i ka papahana Kula Kaiapuni Hawai‘i ma ka ho‘olako ‘ana i kālā kahua kula; ka hai ‘ana i nā kumu me nā limahana kahua kula; ka ho‘olako ‘ana i nā puke me ka ho‘omohala papaha‘awina ‘ana; ka ho‘olako ‘ana i alakau e hō‘ea ai nā haumāna i ke kula; ke kōkua ‘ana ma nā kamepiula, a ia kōkua aku, ia kōkua aku.
‘O ka ho‘oikaika mua ‘ana o ka ‘Aha Pūnana Leo ma luna o ka ‘ōnaehana ho‘ona‘auao ‘ōlelo Hawai‘i M-12, ‘o ia ka ‘imi ‘ana e wehe ‘ia he kānāwai e hō‘ole ana i ka ‘ōlelo Hawai‘i he ‘ōlelo kaiapuni ho‘ona‘auao. Me ke kāko‘o ‘ana o nā ‘ohana me ko ka lehulehu e kāko‘o mai ana, paipai ikaika ‘ia ko ka ‘Aha‘ōlelo o Hawai‘i Moku‘āina nei, a puka akula ka ‘Aha Pūnana Leo: wehe ‘ia akula ia kānāwai a pau loa. I ka ‘āpono ‘ana o ua ‘Aha‘ōlelo nei i ka papahana Kula Kaiapuni Hawai‘i, a ho‘olako ‘ole ‘ia akula na‘e ke kālā e pono ai, kōkua akula ka ‘Aha Pūnana Leo ma ka mālama ‘ana i ka papa mālaa‘o mua loa ma ke kula kamali‘i Pūnana Leo o Hilo; kapa ‘ia akula ia papahana hou he Kula Kaiapuni Hawai‘i. I kēia wā, ‘o ua Kula Kaiapuni Hawai‘i nei nō ka inoa o ka papahana ho‘ona‘auao ‘ōlelo Hawai‘i o ka Moku‘āina
Lawelawe ‘ia he 2,000 a ‘oi keiki na ka ‘Aha Pūnana Leo, mai ka pae kula kamali‘i Pūnana Leo a hiki i ka Papa 12 o ke kula ho‘ona‘auao kaiapuni ‘ōlelo Hawai‘i piha. Nui ho‘i ka pōmaika‘i ma nā puka lanakila ‘ana o ka papahana ma ka ‘ao‘ao kālai‘ike, a pēia ho‘i ka ‘ao‘ao mo‘omeheu.
E kāomi iā ‘ane‘i e kele ai i ke kahuapa‘a Kula Kaiapuni Hawai‘i.